• 2021-10-23 22:09:00
  • دسته‌بندی:
  • کد خبر: 903636818

رسول الله(ص) الگوی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت

محمدمهدی مومنی‌‌ها؛ معاون نماینده ولی‌فقیه در امور فرهنگی

فرهنگ ایثار و شهادت که مجموعه‌ای از آگاهی‌ها، باورها، آداب و اعتقادات و اعمالی كه موجب اتصال انسان به عالی‌ترين و والاترين درجه كمال، يعنی مرگ آگاهانه در راه خداست، از موضوعات پر اهمیتی است که رسول خدا (ص) در طول حیات پر خیر و برکتشان به این مهم اهتمام ویژه‌ای داشتند. فرهنگ شهادت عبارت است از تعيين عاشقانه‌ای كه انسان دنيوی را در عبور از زندگی فناپذیر مادی به حيات ابدی معنوی و در نهایت به لقاءالله می‌رساند.
شهادت در فرهنگ دین مقدس اسلام دو معنای متفاوت دارد:۱- معنای خاص. که همان کشته شدن در معرکه و میدان جنگ در راه خدا است که دارای احکام ویژه‌ای در فقه اسلامی است. ۲- معنای گسترده و عام که انسان در مسیر انجام دادن وظیفه الهی کشته شود و یا بمیرد.
ایثار در راه خدا و دین، غایت رستگارى مؤمن است و انسانهایی که جان خود را در راه دین الهی فدا می‌کنند، هم به فیض ابدى مى‌‌رسند و هم شهادتشان سرچشمه الهام و الگوى فداکارى براى دیگران است. پیامبر خدا(ص) مى‌‌فرمایند: «مافوق هر نیکی، نیکی بیشتر و هنری وجود دارد، تا آن که انسان در راه خدا کشته شود. پس چون در راه خدا کشته شد، بالاتر از آن، نیکى نیست.» و در سخنی دیگر مى‌‌فرمایند: «کسى که با انگیزه جهاد در راه خدا (از خانه) خارج شود، هر قدمى که بر مى‌‌دارد، هفتصد هزار حسنه براى او ثبت مى‌‌شود و هفتصد هزار گناه از او محو مى‌‌گردد و هفتصد هزار درجه بالا مى‌‌‌رود و در ضمان خداوند متعال است و به هر نوع که از دنیا برود، شهید محسوب مى‌‌گردد و اگر زنده بر گردد، از گناه پاک گردیده و دعاى او مستجاب است.» 
پیامبر خدا (ص) که برترین مرگ را شهادت می‌دانند الگوی عملی برای همه انسان‌ها هستند و فرزند و امامان بعد ایشان که همه از نسل امام علی (ع) و حضرت زهرا (س) هستند تا امام یازدهم به توفیق شهادت رسیدند. ایشان در اهمیت شهادت مى‌‌فرمایند: «سوگند به آن (خدایى) که جانم به دست اوست! دوست داشتم که در راه خدا کشته شوم و دوباره زنده شوم، سپس کشته شوم و باز زنده گردم، سپس کشته شوم! »
از سخنان و سیره پیامبر اکرم (ص) می‌توان به این نکات ارزشمند رسید که ایشان فرهنگ شهادت را سازش نکردن با طاغوت‏ها و حکومت‏هاى ستم، مبارزه با باطل، ایثار، قاطعیّت و صلابت در راه عقیده، جهاد و از خود بیرون‏ آمدن و دیگران را بر خود مقدم داشتن و در راه اصلاح جامعه و حاکمیت دین و عدالت جان‏فشانى کردن می‌دانستند. امام حسین(ع) نیز که بسیار مورد توجه و علاقه رسول‌الله (صل الله علیه و آله و سلم) بودند الگوى تمام نماى ترویج فرهنگ ایثار و شهادت هستند. ایشان تنها کشته شدن در معرکه نبرد با دشمنان دین را اصل شهادت نمی‌دانند بلکه فرهنگ شهادت را تقوا، خودسازى، خداترسى، گناه‌گریزى، اطاعت امر خدا، آزادگی، امر به معروف و نهى از منکر، اقامه نماز، جود و کرامت، عزّت نفس و گریز از ذلّت می‌دانند.
این فرهنگ، حقیقتى است که در هر زمان، ظهور و تجلّی خاصّى دارد؛ در ایام جنگ و رو در رویى با دشمن، به صورت حضور در جبهه‏‌هاى نبرد و پایدارى و استقامت تا شهادت و در ایّام صلح، در راه خودسازى و مبارزه با مفاسد و رذائل و اجراى احکام الهى تا مرز شهادت پیش رفتن است. پیامبرگرامى‏(ص) مى‏‌فرمایند: «هرکسى صادقانه از خداوند متعال درخواست شهادت نماید، خداوند او را به مقام و منزلت شهدا مى‌‌رساند، گرچه در بستر بمیرد.»
در مقابل «فرهنگ شهادت»، دنیاگرایى، رفاه‏ طلبى، خود محورى و بى‌‌توجّهى به احکام الهى قرار دارد که اگر این فرهنگ غالب باشد، نتیجه‏‌اى جز شکست و نابودى در عرصه‌‌هاى مختلف ندارد. مقابله این دو فرهنگ در آیاتی از قرآن، مورد بحث قرار گرفته است: «اى کسانى که ایمان آورده‌‏اید! چرا هنگامى که به شما گفته مى‌‏شود به سوى جهاد در راه خدا حرکت کنید، به زمین می‌چسبید (و سستى به خرج مى‌‏دهید؟)آیا به زندگى دنیا به جاى آخرت راضى شده‌‏اید، با اینکه متاع زندگى دنیا در برابر آخرت چیز کمى بیش نیست؟!»
این آیه و آیات بعد از آن، درخصوص جنگ «تبوک» که در سال نهم هجرى؛ یعنى یک سال پس از «فتح مکّه» رخ داد می‌باشد، این پیکار که مقابله با یکى از ابرقدرت‏هاى جهان آن روز (روم) بود، جمعى از مسلمانان از حضور در این میدان، وحشت داشتند البته برداشت محصولات کشاورزی و هوای بسیار گرم نیز خود عامل بازدارنده دیگری در این خصوص بود. در این شرایط، آیاتی نازل شد که: اینها، سدّ راه مبارزه و جان‌فشانى شما در راه خدا نشود! هرگز متاع فوق‌العاده گرانبها (بهشت و خشنودی خدا) را به خاطر دستیابى به یک متاع ناچیز و کم ارزش دنیا از دست ندهید! 
در طول تاریخ از صدر اسلام تاکنون، هرگاه «فرهنگ شهادت» بر مسلمانان حاکم بود، به پیروزى رسیدند و دشمنان را به زانو درآوردند و الاّ متحمّل شکست‏هاى جبران‏ ناپذیرى شدند. در غزوه «بدر»، با وجود اینکه لشکریان دشمن سه برابر مسلمانان بودند؛ اما مسلمانان پیروز شدند. مهم‏ترین دلیل این پیروزى، از جان گذشتن و شهادت‌طلبى مسلمانان بود که موجب نصرت الهى گردید و دشمنان شکست خوردند. وقتى پیامبر(ص) براى رویارویى مشرکان مکه با اصحاب خود مشورت نمود، آنها در جواب پیامبر سخنانى اظهار می‌کردند که حاکى از روحیه همکارى و فداکارى و جانبازى آنها بود. روحیّه شهادت‌طلبى و از جان گذشتگى چنان در چهره سپاهیان اسلام مشهود بود که دشمن با اوّلین برخورد، آن را به وضوح مشاهده کرد و دچار ضعف و تردید می‌شدند. پیامبر خدا(ص) هنگام حمله عمومى در غزوه بدر، براى تشویق سپاهیانش چنین می‌فرمایند: «سوگند به آن (خدایى) که جان محمد در دست اوست! هرکس امروز با بردبارى نبرد کند و نبرد او براى خدا باشد و در این راه کشته شود، خداوند او را وارد بهشت می‌کند! وقتی دستور حمله عمومى صادر شد سپاه اسلام با 14 شهید بر دشمن پیروز شد در حالى که از دشمن 70 کشته و 70 اسیر گرفته و بقیه فرار نمودند.» این روحیّه در غزوه «اُحد» نیز حاکم بود و سبب پیروزى مسلمانان گردید؛ امّا پس از پیروزىِ اوّلیه، دنیاطلبى و غنیمت‌خواهى جمعى از اصحاب که به دستور پیامبر بالاى «کوه عینین» مراقب راه نفوذ دشمن بودند، موجب شد موقعیت حساس خود را رها نموده و از دستور رسول خدا، سرپیچى کنند و از همین نقطه، دشمن نفوذ کرده و در نتیجه، مسلمانان در این غزوه ضمن تحمّل صدمات و شهداى فراوان چون حمزه سیّدالشّهدا، طعم تلخ شکست را چشیدند.
انقلاب شکوهمند اسلامى ایران به رهبرى امام خمینى‏ (ره) نیز یکى از بارزترین نمونه‌هاى فرهنگ ایثار و شهادت است. ایشان با احیای فرهنگ شهادت‌طلبى و مبارزه با ظلم و ستم، و دین‌خواهى در ملّت ایران، نهضت نوینی را پایه‌ریزى کرد که در بهمن 57  به اوج خود رسید. مردم با این باور که «مرگ سرخ» به مراتب از «زندگى ذلّت بار» برتر است، یک پارچه به صحنه آمدند و با توکّل به خدا و اهداى خون خود، رژیم را شکست دادند. همین فرهنگ در هشت سال دفاع مقدّس، با همه کمبودها و تحریم اقتصادى و نظامى از سوى ابرقدرت‏ها، موجب پیروزى ایران در مقابل دشمن متجاوز گردید.
امروز نیز دشمنان از طریق «جنگ نرم و تهاجم فرهنگى» و یا به تعبیر رهبر معظّم انقلاب «شبیخون فرهنگى» با تمام امکانات رسانه‌‏اى و ماهواره‌‏ای و فضای مجازی و صرف بودجه‌‏هاى کلان بدنبال تضعیف اسلام و انقلاب اسلامى ایران هستند و تنها راه پیروزى بر این دشمنان، فداکارى و جان‌فشانى و پایدارى و استقامت و تقویت «فرهنگ ایثار و شهادت» در جامعه است.
براساس مطالب گفته شده به روشنى معلوم مى‏‌شود که ترغیب و تشویق رسول الله (ص) و معصومان به شهادت، نوعى زمینه‌سازى براى به وجود آوردن این فرهنگ است، نه صرف شهید شدن. لذا نوع سخنان آنان به صراحت یا کنایه، این مطلب را مى‌‌رساند. پیامبر گرامى(ص) مى‌‌فرمایند: چه بسا افرادى که در جبهه نبرد، با اسلحه کشته مى‌‌شوند؛ اما شهید محسوب نمی‌گردند و مورد ستایش نیستند و چه بسا افرادى که به مرگ طبیعى در بستر بمیرند؛ امّا نزد خداوند، صدّیق و شهید محسوب گردند! و نیز حضرت می‌فرمایند: «کسى که بمیرد و محبّ آل پیغمبر باشد، شهید محسوب می‌شود.»
این همه اهتمام به مقام شهید و شهادت در سیره نبوی و اهل بیت علیهم السلام، بیانگر این مهم است که حیات طیّبه جامعه اسلامى در گرو ترویج «فرهنگ شهادت» در تمام عرصه‌هاى فردى، اجتماعى،  فرهنگی، سیاسى و اقتصادى است و سعادت دنیا و آخرت جامعه اسلامی و حفظ حيات معنوی و عزت مسلمين در تقویت آن نهفته است و توجه ویژه به آن زمینه‌ساز موفقیت‌های مختلف در عرصه‌های گوناگون می‌گردد.

آیا مطلب فوق را پسندیدید؟

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«شهید نیوز» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

}