شهيدخبر اخبار شهدا مدافعان حرم shahidnews.com : جايگاه تروريست‌ها در پازل آمريكايي در سوريه
چهارشنبه، 22 شهریور 1396 - 16:40 کد خبر:171829
شهيدخبر: گروه هاي تروريستي با وجود تعدد گسترده اي كه در سوريه دارند، به دنبال ايفاي يك نقش بر اساس برنامه ريزي‌هاي قدرت‌هاي غربي هستند.


استراتژي آمريكا در منطقه خاورميانه از مدت‌ها پيش تاكنون مبتني بر حذف دولت‌هاي ملي‌گرا بوده است. اتفاقاتي كه طي سال‌هاي گذشته در عراق و سوريه شكل گرفته و افزايش قدرت گروه‌هاي تروريستي نمونه هايي از اين رويكرد براي تغيير حاكميت ملي كشورهاي مذكور است. اما حوادث ماه‌هاي گذشته نشان ‌داد كه ماجراجويي‌هاي آمريكا به همراه متحدان منطقه‌اي اش يعني تركيه و عربستان و قطر با استفاده از ابزار تروريسم تكفيري نظير داعش و جبهه النصره و امثال آن  بار ديگر شكست خورده است.

اقدامات آمريكا و متحدان منطقه‌اي و بين‌المللي آن طي سال‌هاي گذشته تا حد زيادي در بي‌ثباتي منطقه و گسترش گرايش‌هاي راديكال تروريست در منطقه ضد دولت هاي ملي‌گرا تأثيرگذار بوده، اما نتوانسته معادلات كشورهاي مداخله جو را در ترسيم مجدد نقشه منطقه‌اي را به كرسي بنشاند. مركز مطالعات خاورميانه‌اي بيروت در مقاله‌اي به بررسي ابعاد مداخله غربي- صهيونيستي در سوريه و شكست توطئه هاي آنها در اين كشور پرداخته است.

حمايت‌هاي گسترده خليجي و تعدد گروه‌هاي تروريستي

به همين علت بود كه عربستان و قطر و تركيه با پشتيباني آمريكا حمايت گسترده از گروه‌هاي تروريستي را براي براندازي دولت ملي سوريه آغاز كردند. آنها سلاح هاي مختلف به تروريست‌ها مي‌دادند و آموزش نظامي شبه نظاميان مخالف دولت را در دست داشتند. آنها ميلياردها دلار تسليحات و خدمات آموزشي براي هزاران تروريست در سوريه مهيا كردند. در همين چارچوب كمك‌ها و بخشش‌ها و اعانه هاي غير رسمي زيادي از سوي مؤسسات سعودي و قطر نيز صورت گرفت و اين كمك‌ها نقش مهم و مؤثري در تحركات گروه‌هاي تروريستي داشت. تعدادي از روحانيون سعودي نيز اهل تسنن در كشورهاي مختلف را به سمت آن چيزي كه "جهاد در سوريه" نام گذاشته بودند ، دعوت مي كردند.

  1. اخوان المسلمين

با توسعه بحران سوريه در سال‌هاي 2011 و 2012، اخوان المسلمين به ويترين درگيري با دولت سوريه وارد شدند و آمريكايي‌ها و غربي‌ها و تمامي طرف‌هاي منطقه‌اي نظير تركيه و قطر و عربستان حساب ويژه‌اي روي اين گروه باز كرده بودند. آنها اخوان‌المسلمين را يك قطب اسلامي معتدل توصيف مي كردند، اما همين گروه در ادامه باعث تشكيل گروه‌هاي تروريستي و تكفيري شد كه بعدها با نام داعش و جبهه النصره معروف شدند.
غربي ها اميدوار بودند كه اخوان‌المسلمين بتواند راه افراط‌گراي كه در سوريه در حال گسترش بود را ببندد، جرياني كه خود را از طريق تشكيل گردان‌هاي به ظاهر اسلامي مسلح نشان مي دهد و باعث مي‌شد عناصر تروريستي بتوانند از طريق تركيه و اردن وارد سوريه شوند. با اين حال نحوه تعامل اخوان‌المسلمين و حاميان آنها نظير قطر و تركيه و آمريكا با بحران سوريه و بررسي دقيق مواضع آنها نسبت به حوادث اين كشور نشان مي‌دهد كه  اخواني ها خودشان به دنبال تشكيل يگان‌هايي از افراط گرايان مسلح در ابتداي سال 2013 بودند كه از 100 مورد تجاوز مي كرد. برخي اعتقاد دارند كه مواضع مبهم اخوان‌المسلمين باعث تشكيل گروه‌هاي مختلف تحت اسامي اسلامي شد و جنگ‌افروزي به نام اسلام را به راه انداخت. اخوان‌المسلمين نيز خودشان را از اين گروه‌هاي تروريستي و تكفيري مجزا نكردند، به‌ ويژه كه بسياري از اين جريان‌ها متأثر از رويكردهاي فكري اخوان‌المسلمين بودند.

  1. گروه تروريستي داعش

گروه‌ها و جريان‌هاي تروريستي از بحران سوريه و بي‌ثباتي و هرج‌ومرج "خلاق" به وجود آمده در منطقه سوء استفاده كردند تا دامنه توسعه خود را گسترش دهند. اين ماهيت سياست دولت آمريكا در عرصه سوريه بود. در اين شرايط "دولت اسلامي عراق و شام" [داعش] موجوديت منطقه‌اي خود را از طريق اراضي عراق و سوريه اعلام كرد تا از يك طرف بتواند منطقه‌اي حائل در برابر نفوذ ايران باشد و  از طرف ديگر به درگيري‌هاي مذهبي در منطقه دامن بزند. آمريكايي‌ها يك يا يك و نيم سال نسبت به گسترش اين گروه تروريستي و تشكيل آن در سوريه در آوريل 2013 تا توسعه آنها به سمت مرزهاي عراق در نيمه اول سال 2014 ساكت بودند و هيچ مخالفتي با آن نشان ندادند. همچنين تا اوت 2014 هيچ مداخله نظامي و هوايي از سوي آمريكا ضد اين گروه شكل نگرفت.

عوامل حمله آمريكا به داعش

مي‌توان گفت كه مداخله آمريكا ضد گروه تروريستي داعش در نتيجه دو عامل اساسي اتفاق افتاد: اول رشد اقدامات وحشيانه اين گروه تروريستي بود كه براي اولين بار يك شهروند آمريكايي را شامل شد و جيمز فولي روزنامه نگار اين كشور در 19 اوت 2014 در شمال عراق به دست اين گروه به قتل رسيد. موضوع دوم افزايش سطح مداخله‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي ضد اين گروه تروريستي بود كه پس از آن شكل گرفت كه تروريست‌هاي داعش  بغداد را نيز تهديد كرد. در نتيجه اين اتفاق حضور ايران و روسيه در عراق افزايش پيدا كرد و آمريكا مي‌بايست براي رهبري اين مداخله و مديريت آن كاري انجام مي‌داد. لذا در آن زمان اين اقدام را از طريق تشكيل ائتلاف بين‌المللي براي مقابله با داعش انجام داد.

داعش از زمان اعلام موجوديت، خود را دولت اسلامي ناميده بود، لذا تلاش مي‌كرد مرزهاي سياسي را به هم بزند. در همين راستا ابو محمد العدناني سخن‌گوي سابق اين گروه تروريستي كه از اعلام خلافت داعش خبر داده بود ، روي بلدوزر سوار شد تا خطوط مرزي بين عراق و سوريه را از ميان برداشته و به ادعاي خود به مرزهاي ميراث مانده از توافق سايكس پيكو و قيموميت انگليس و فرانسه بر كشورهاي عربي پايان دهد. داعش همچنين اعلام كرد كه ساختار سازماني قوي براي خود طراحي كرده كه امكان حاكميت بر مناطق تحت سلطة خود در عراق و سوريه را خواهد داشت. براساس اين سازماندهي بخش‌هاي مختلف تحت حاكميت داعش به 19 ولايت تقسيم شد كه عبارتند از: بغداد – الأنبار – صلاح الدين – الفلوجة – ديالي – شمال بغداد – الجنوب – نينوي – كركوك – دجلة – الجزيرة – البركة – الخير – الرقة – دمشق – حلب – حمص – حماة – الفرات. اين موضوع را داعش در جولاي 2016 با صدور منشوري موسوم به صرح الخلافة مطرح كرد.

داعش تحول بي‌سابقه‌اي در نسل هاي مختلف جنبش‌هاي تروريستي بود. به گونه‌اي كه عناصر مسلح از كشورهاي مختلف عربي به آن پيوستند. اين گروه تروريستي جنايت‌هاي مختلفي نظير كشتار و انتشار رويكردهاي تكفيري را دنبال مي‌كرد و از تكنولوژي بسيار پيشرفته در راستاي اهداف خود استفاده مي‌كرد. گزارش‌هاي صوتي و تصويري در رابطه با اقدامات و عمليات تروريستي اين گروه تروريستي با كيفيت بسيار بالا تهيه و منتشر مي‌شد. اعلام موجوديت خلافت خودخوانده ابوبكر البغدادي در سال 2014 خطري براي امنيت ملي عربي به شمار مي‌رفت، به ‌ويژه كه اين خلافت خودخوانده موفق شده بود مساحت جغرافيايي بالغ بر 90 هزار كيلومتر از خاك سوريه و عراق را تحت اشغال خود بگيرد. داعش تلاش داشت حاكميتي فراتر از مرزهاي متعارف براي خود ترسيم كند. اين موضوع تهديدي مستقيم ضد سوريه و عراق به شمار مي‌رفت. علاوه بر اين‌ها داعش از خشونت و وحشي گري غيرقابل‌وصفي ضد ساكنان استفاده كرده و بسياري از روحانيون را اعدام كرده و مقدسات ديني در عراق و سوريه را تخريب كرد. با وجود ضربات و خسارت‌هايي كه اين گروه تروريستي از دست ارتش سوريه و ائتلاف آمريكايي دريافت كرد، اما همچنان حدود 30 درصد از مساحت جغرافيايي سوريه در اختيار آنها قرار دارد و بخش هايي از استان ديرالزور و حومه الحسكه و استان ادلب هنور تحت سلطه داعش است.

  1. گروه تروريستي جبهه النصره

القاعده دومين گروه تروريستي فرامرزي در سوريه به شمار مي‌رود كه رقيبي قوي براي داعش است. جبهه النصره كه اخيرا خود را با نام جديد فتح الشام معرفي مي كند، با جنبش نور الدين زنكي و لواء الحق و جبهة أنصار الدين و  جيش السنة وارد ائتلاف شده است. در حال حاضر اين ائتلاف بين 20 تا 30 هزار نيرو دارد. تغيير نام جبهه النصره و اعلام ابو محمد الجولاني سركرده اين گروه تروريستي به قطع مناسبات با القاعده به معني كنار گذاشتن ايدئولوژي افراطي و جنگ ‌طلبانه القاعده نيست، چرا كه بسياري از شخصيت‌هاي القاعده نظير ابو عبدالله الشامي و ابوالفرج المصري همچنان در جبهه فتح الشام حضور دارند و تغييري كه به وجود آمده، يك طرح مرحله‌اي براي مهار رويكردهاي خصمانه گروه‌هاي مختلف ضد دولتي و كاستن از حجم موشك باران روسيه و مهار پيامدهاي ناشي از مذاكرات آستانه است.

با وجود اينكه تشكيلات جديد در ظاهر زير نظر هاشم الشيخ رهبر سابق احرار الشام، اداره مي شود، اما اين موضوع صوري است و سركرده اصلي اين گروه ابومحمد الجولاني است كه مسئوليت فرماندهي نظامي هيئت را بر عهده دارد. تمامي اين اقدام‌ها، تلاشي براي مستقل نشان دادن جبهه النصره از القاعده است. بر اساس ائتلافي كه صورت گرفته، القاعده نفوذ خود در شمال سوريه را افزايش داده است. تشكيل اين ائتلاف باعث تضعيف نقش جنبش احرار الشام شده و تسلط القاعده بر مناطق اصلي در شمال سوريه بويژه استان ادلب را تقويت كرده كه به صورت كامل تحت سلطه اين گروه و گروه هاي تروريستي وابسته به آن قرار دارد.

  1. گروه‌هاي تروريستي داخلي

ساير گروه‌هاي تروريستي در سوريه به استثناي داعش و القاعده ، گروه‌هاي داخلي هستند. البته در ميان اين گروه‌ها نيز مبارزان خارجي وجود دارد كه تحت شعار " جهاد براي دفاع از اهل تسنن" در اين گروه‌هاي تروريستي جمع شده‌اند. اين گروه ها فعاليت‌هاي خود را منحصراً در داخل سوريه دنبال مي‌كنند و اهداف آنها شامل خارج از مرزهاي سوريه نمي‌شود. آنها همچنين ارتباطات فكري با هيچ يك از گروه‌هاي فرامرزي مذكور ندارند. مهم‌ترين اين گروه‌ها را مي‌توان در موارد زير برشمرد:

الف: جيش الاسلام: اين گروه در سپتامبر 2013 در پي ائتلاف نزديك به 50 گروه تروريستي در دمشق و اطراف آن به فرماندهي زهران علوش تشكيل شد. علوش در دسامبر 2015 به هلاكت رسيد. جيش الاسلام از دشمنان سرسخت داعش به شمار مي‌رود و درگيري‌هاي متعددي را نيز با القاعده و متحدان آن داشته است. تمركز ويژه جنبش مذكور در غوطه شرقي دمشق بوده و با اينكه گرايش‌هاي ديني حاميان اين جنبش حنبلي است و همين موضوع باعث شده تفكرات آنها به رويكردهاي جهادي سنتي نزديك باشد، اما اين موضوع باعث تغيير در مناسبات سياسي آنها نشده است و در روابط آنها بين دشمنان و متحدان داخلي تأثيرگذار نبوده است.

ب: فيلق الرحمان: اين گروه تروريستي يكي از مهم‌ترين سازمان‌هاي تروريستي داخلي و دومين گروه بزرگ در غوطه شرقي دمشق به شمار مي رود. اين گروه بر بيشتر شهرهاي اين منطقه مسلط است و نفوذ بالايي در مناطق مختلف شهر دمشق دارد. اين گروه از رقباي جيش الاسلام به شمار مي رود و در ابتداي سال 2013 در پي ادغام چندين گروه مسلح تشكيل شده است. منطقه غوطه شرقي كانون اصلي حضور اين گروه تروريستي است. آنها البته در قلمون شرقي نيز حضور دارند. تعداد عناصر اين گروه بالغ بر 9 هزار نفر ارزيابي مي شود كه از حمايت كشورهاي متعددي نظير قطر و تركيه برخوردار هستند.

ج: جنبش احرار الشام: اين گروه يكي از قوي‌ترين رقباي القاعده در شمال سوريه به شمار مي‌رود و براي اولين بار در استان ادلب در اواخر سال 2011 با همين نام رونمايي شد. در ادامه اين گروه تروريستي با گروه‌هاي ديگر ادغام شد تا جنبش احرار الشام در فوريه 2013 تشكيل شود. اين گروه يكي از مهم‌ترين گروه‌هاي مبارز كننده‌ در عرصه سوريه به شمار مي رود كه دو جريان اصلي دارد. جريان اول سلفي و جهادي است و جريان دوم رويكرد نزديكتري به اخوان المسلمين دارد.

منبع: تسنيم